Pobyt we Francji w Dolinie Loary natchnął mnie abym pochylił się nad historią wina, jego produkcją, głównymi krajami słynącymi z wyśmienitych win, ale nie tylko. Postanowiłem więc podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami i ciekawymi informacjami. Zacznijmy od historii wina i jego początków. Jest to fascynująca wyprawa w głąb historii.
Gdzie narodziło się wino?
Za kolebkę winiarstwa powszechnie uznaje się obszar Kaukazu i sąsiadujących z nim regionów Bliskiego Wschodu. To właśnie tam archeolodzy odnaleźli najstarsze dowody świadczące o świadomej produkcji i przechowywaniu wina.
Gruzja – zaskoczenie czy nie?
Najstarsze znane ślady fermentowanego wina pochodzą z terenów dzisiejszej Gruzji i są datowane na około 6000 r. p.n.e.. W okolicach Tbilisi odkryto gliniane naczynia zawierające pozostałości kwasu winowego, charakterystycznego dla winogron. Znaleziska te wiązane są z tradycją używania kwewri – dużych glinianych amfor zakopywanych w ziemi, które do dziś pozostają symbolem gruzińskiego winiarstwa.
Mała dygresja – w serialu „Krople Boga” – opisałem na blogu pierwszy sezon tej produkcji „ TV+” – zaś drugi sezon nawiązuje do /spoiler/ win z Gruzji. Polecam obejrzeć.
Iran
Kolejnym ważnym miejscem jest Hajji Firuz Tepe w dzisiejszym Iranie, gdzie odnaleziono naczynia sprzed około 5000 r. p.n.e. zawierające ślady wina konserwowanego żywicą sosnową. Praktyka ta przypomina współczesną grecką retsinę i świadczy o coraz bardziej zaawansowanych metodach produkcji oraz przechowywania trunku.
Armenia
Prawdziwą sensacją archeologiczną okazała się jednak jaskinia Areni-1 w Armenii. Odkryto tam najstarszą znaną na świecie winiarnię, datowaną na około 4100 r. p.n.e.. Znajdowała się w niej kompletna infrastruktura produkcyjna: prasa do tłoczenia winogron, kadzie fermentacyjne, naczynia magazynowe oraz pestki i pędy winorośli gatunku Vitis vinifera. To pierwszy tak dobrze zachowany dowód zorganizowanej produkcji wina.
Grecja i Włochy
Również w basenie Morza Śródziemnego odnaleziono bardzo wczesne ślady winiarstwa. Na terenach Grecji i Sycylii odkryto pozostałości fermentowanych winogron datowane odpowiednio na około 4500 i 4000 r. p.n.e., co wskazuje na stopniowe rozprzestrzenianie się upraw winorośli na zachód.
Chiny – czyżby niespodzianka?
Interesującym wyjątkiem są znaleziska z neolitycznego stanowiska Jiahu w Chinach, gdzie już około 7000 r. p.n.e. wytwarzano fermentowany napój z ryżu, miodu i owoców, prawdopodobnie również dzikich winogron. Nie było to jednak wino w dzisiejszym rozumieniu tego słowa, ponieważ klasyczna winorośl (Vitis vinifera) dotarła do Chin dopiero kilka tysięcy lat później.
Sumer i starożytny Egipt oczywiście!
Wraz z początkiem epoki brązu, około 3200 r. p.n.e., uprawa udomowionej winorośli rozpowszechniła się na całym Bliskim Wschodzie. Wino stało się ważnym elementem kultury i gospodarki Sumeru oraz starożytnego Egiptu. Egipskie malowidła grobowe przedstawiają proces produkcji, magazynowania i spożywania wina, a niektóre amfory były nawet oznaczane rocznikiem, regionem pochodzenia i nazwiskiem producenta – praktyką zadziwiająco przypominającą współczesne etykiety win.
Podsumowanie
Historia wina liczy więc co najmniej osiem tysięcy lat i jest nierozerwalnie związana z rozwojem pierwszych cywilizacji. Zanim powstały piramidy czy Partenon, ludzie na Kaukazie już fermentowali winogrona, tworząc napój, który do dziś pozostaje jednym z najważniejszych symboli kultury i gościnności.
W kolejnych wpisach zabiorę Was w niesamowitą podróż po świecie, szlakiem wina, wspomnień lub celów moich wędrówek.