Dziś zabiorę Was na nieoczywistą wędrówkę po Tychach a naprawdę zapraszam Was do zwiedzania Tyskich Browarów Książęcych. Oprócz klasycznego przemierzania tras produkcyjnych i muzealnych, browar oferuje kilka zróżnicowanych opcji zwiedzania dostosowanych do zainteresowań zwiedzających. Oto spis tras zwiedzania – dostępny w tym browarze. Ja wybrałem jedną z tych tras.
Główne Trasa Zwiedzania Muzeum Tyskich Browarów Książęcych
Self-guided – trasa muzealna
(samodzielna ekspozycja): Trasa muzealna oparta jest na motywie koła i symbolice ciągłości. Zwiedzamy we własnym tempie. Główne rzeczy to zobaczenia podczas tej wędrówki po browarnym muzeum to:
Tunel z 11 000 butelek: Wejście do muzeum prowadzi przez widowiskowy korytarz zbudowany w całości z zielonych i brązowych butelek piwa Tyskie.
Szklana Kopuła: Centralny punkt muzeum, prezentujący 10 najważniejszych epizodów z niemal 400-letniej historii browaru (od 1629 roku). Zobaczyć tu można archiwalne kufle, etykiety, dawne narzędzia piwowarskie oraz zbiory birofiliów.
Czas zwiedzania: ok. 45 min. Dostępne również dla małoletnich pod opieką dorosłych.
Zabytkowa Część Browaru i Teren Zakładu
Zwiedzanie z przewodnikiem. Przewodnik zabrał nas spod miejsca spotkań tuż przy kasie. Dla zapewnienia pełnej transparentności dodam, że zwiedzanie browaru jest przeznaczone tylko i wyłącznie dla osób, które ukończyły 18 rok życia.
Ruszamy dużą i zwartą grupą. Zwiedzanie rozpoczynamy od :
Stara Warzelnia (1915 r.): Unikalne wnętrze wyłożone kafelkami z neobarokowym sufitowym żyrandolem oraz zabytkowymi miedzianymi kotłami warzelnymi. Tutaj możemy poczuć się jak w początkach XX wieku. Całe ściany i sufit pokryty przepięknymi wypalanymi emaliowanymi kaflami w kolorze białym z elementami niebieskimi. Dodatkowo miedziane kotły – tak jak w alembiki w Szkocji.
Po odwiedzeniu warzelni i wysłuchaniu historii o tej części browaru i początkach produkcji piwa w Tychach, a także w kilku słowach jak wygląda produkcja piwa, ruszyliśmy na spacer po terenie Browaru. Kolejnym punktem zwiedzania była :
Osada Browarna: Spacer urokliwymi uliczkami kompleksu z neogotyckiej cegły (wpisanego do rejestru zabytków). Przewodnik pokazuje m.in. Dawny Dom Kawalerów, Willę Müllera (piwowara), Budkę Piwowara (był to jedyny budynek na zakładzie, który nie posiadał wysokich progów i miał szerokie drzwi – aby piwowar po skończonym dniu pracy bezpiecznie wrócił do domu) oraz dawny peron kolei browarnianej. Co można dodać z informacji od przewodnika – w ówczesnych czasach – pracownicy browaru w większości mieszkali na terenie zakładu (XIX w i początek XX wieku). Pogoda nam dopisywała ( + 30 stopni) tak więc spacer po terenie zakładu był udany. Odwiedziliśmy również wielki budynek ze zbiornikami fermentacyjnymi.
Zbiorniki Fermentacyjne: Przejście obok współczesnych tankofermentorów i strefy leżakowania piwa. Tanków fermentacyjnych w Browarze jest dużo, naprawdę bardzo dużo – nie robiłem notatek ale chyba 25. Każdy mieści w sobie 500 000 litrów piwa. Przebywając przy zbiornikach fermentacyjnych już przy samym wejściu do budynku czujemy zaraz brzeczki piwnej.
Na zakończenie zwiedzania Browaru czyli ostatni punkt to odwiedzenie pubu mieszczącego się tuż pod muzeum.
Pub „Pod Browarem” i Degustacja. W zabytkowej Piwnicy a naprawdę w dawnej leżakowni znajduje się pub. Jest to miejsce finałowe niemal każdej wycieczki. Można tam posilić się, odpocząć i zdegustować produkty prosto z browaru. W cenie biletu dostajemy do skosztowania jednego kufla piwa – prosto z tanka, lub 0%. Na ścianach pubu można podziwiać historyczne naklejki i loga tyskiego piwa.
Nowoczesna Produkcja (Hale Rozlewni)
W rozszerzonej wersji zwiedzania z przewodnikiem jest okazja udania się do drugiej części browaru, tuż za ulicą Katowicką mieszczą się budynki rozlewni – gdzie możemy zobaczyć finalny proces – warzenia piwa – czyli proces napełniania puszek i butelek. Ja zwiedzałem w dzień wolny od pracy – i wówczas ten punkt zwiedzania nie jest dostępny dla zwiedzających.
Proces Butelkowania i Puszkowania: Rozszerzony wariant trasy pozwala wejść na antresole produkcyjne i zobaczyć działające na żywo, automatyczne linie rozlewnicze pracujące z prędkością kilkudziesięciu tysięcy opakowań na godzinę.
Wielkoformatowe fotografie i historyczne malowidła
Spacerując po terenie Browaru na budynkach widać ogromne historyczne malowidła i wielkoformatowe fotografie. Ich tematyka jest oczywiście związana z historią tego browaru i są odwzorowaniem archiwalnych fotografii i tradycji. Dla mnie wygląda to niesamowicie i wprowadza dodatkowy koloryt na tych wielkich ścianach budynków.
Prace artystyczne na elewacjach powstały na podstawie autentycznych materiałów archiwalnych i fotograficznych przechowywanych w zakładowych archiwach oraz Muzeum Miejskim w Tychach. Przedstawiają one realne postaci i sytuacje z przełomu XIX i XX wieku:
- Pracę bednarzy przy ręcznym uszczelnianiu i smołowaniu wielkich dębowych beczek (smolarnia i bednarnia),
- Załadunek piwa na tradycyjne wozy konne oraz do historycznych wagonów-chłodni na terenie wewnętrznej bocznicy kolejowej,
- Służbę browarnianą w tradycyjnych strojach roboczych z epoki Hochbergów.
Julius Müller – jego wkład w rozwój browaru.
Na koniec mojej opowieści o Tyskim Browarze chciałbym kilka słów poświęcić tej znakomitej postaci. Kim był Julius Müller? Był uznanym, niemieckim mistrzem piwowarskim i utalentowanym zarządcą. Służbę w Tychach rozpoczął w drugiej połowie XIX wieku z ramienia rodu Hochbergów. To właśnie Müller stał za wielką przebudową browaru w latach 80. i 90. XIX wieku. Przeprowadził zakład z epoki tradycyjnego browarnictwa rzemieślniczego w erę nowoczesnego przemysłu. Został sprowadzony do Tychów, aby wdrożyć zaawansowaną technologię dolnej fermentacji (produkcja nowożytnych lagerów i pilsnerów), co wymagało sztucznego chłodzenia i budowy potężnych leżakowni. Najważniejsze dokonania pod jego kierownictwem:
Maszyny chłodnicze
Zainstalował jedne z pierwszych na Śląsku kompresorowych maszyn chłodniczych (systemu Lindego), co uniezależniło produkcję piwa i leżakowanie od naturalnego lodu pozyskiwanego zimą ze stawów.
Elektryfikacja i para:
Wprowadził do browaru nowoczesne silniki parowe oraz oświetlenie elektryczne.
Wzrost skali
Zbudował nową warzelnię, bocznicę kolejową oraz system transportu. Za jego kadencji Tychy stały się jednym z największych producentów piwa w całych Niemczech i Europie Środkowej, osiągając reordowe wolumeny produkcji.
Pomnik i pamięć
Uznanie dla jego kunsztu piwowarskiego i zmysłu organizacyjnego było tak ogromne, że książę Jan Henryk XI Hochberg oraz pracownicy ufundowali jego popiersie. Müller do dziś pozostaje symboliczną postacią architekta sukcesu tyskiego lagera. Pomnik znajduje się w pobliżu budynku – Willi Piwowara – nazwanej teraz Willą Müllera.
Podsumowując – ciekawa wycieczka – dla tych co lubią odwiedzać miejsca industrialne. Poznałem historię browaru, etapy produkcji piwa. Przewodnik opowiedział dużo ciekawych faktów z historii rozwoju browaru i browarnictwa w Polsce.