Jeśli Francja jest królestwem tradycji, a Włochy krainą różnorodności, to Hiszpania jest miejscem, gdzie natura i historia stworzyły jeden z najbardziej fascynujących światów wina na Ziemi. To kraj kontrastów – od chłodnych, mglistych wybrzeży Atlantyku po spalone słońcem równiny La Manchy, od granitowych wzgórz Galicji po księżycowe krajobrazy Wysp Kanaryjskich.

Hiszpania posiada największą powierzchnię winnic na świecie, ale nie ilość jest tutaj najważniejsza. Najbardziej fascynuje różnorodność terroir, lokalnych odmian winorośli i stylów, które sprawiają, że każda butelka może być zupełnie nową przygodą.

Rioja – legenda, od której wszystko się zaczyna

Gdy ktoś mówi „hiszpańskie wino”, najczęściej myśli właśnie o Rioji. To pierwszy region w Hiszpanii, który otrzymał najwyższą kategorię jakości D.O.Ca. i do dziś pozostaje wzorem dla wielu producentów.

Jednak Rioja nie jest jednolita.

• Rioja Alta daje wina eleganckie, z wyższą kwasowością i potencjałem dojrzewania.
• Rioja Alavesa oferuje bardziej świeże, aromatyczne interpretacje Tempranillo.
• Rioja Oriental (dawniej Baja) dostarcza win pełniejszych i bardziej dojrzałych.

Największą gwiazdą jest oczywiście szczep Tempranillo. W połączeniu z długim dojrzewaniem w beczkach z amerykańskiego dębu tworzy aromaty, które wielu miłośników wina rozpoznaje natychmiast: wanilia, kokos, skóra, tytoń, suszone owoce i przyprawy.

Rioja jest również jednym z niewielu miejsc na świecie, gdzie klasyfikacja oparta na czasie dojrzewania – Crianza, Reserva i Gran Reserva – nadal odgrywa ogromną rolę. Klasyfikację tą przedstawiłem Ci w poprzednim wpisie.

Ribera del Duero – siła płynąca z wysokości

Jeśli Rioja jest eleganckim dżentelmenem, Ribera del Duero przypomina zawodnika wagi ciężkiej w perfekcyjnie skrojonym garniturze.

Winnice znajdują się często na wysokości 800–1000 metrów n.p.m. Dni są gorące, a noce zaskakująco chłodne. Takie warunki powodują, że winogrona dojrzewają powoli, zachowując świeżość przy jednoczesnym osiąganiu pełnej koncentracji.

Lokalna odmiana Tempranillo, zwana tutaj Tinto Fino lub Tinta del País, daje wina:

• głęboko rubinowe,
• bogate w taniny,
• pełne aromatów czarnych owoców,
• często wzbogacone nutami kakao, kawy i cedru.

To właśnie tutaj powstają jedne z najbardziej cenionych i kolekcjonerskich win Hiszpanii.

Priorat – kraina skał, stromych zboczy i wielkich win

Priorat jest jednym z najbardziej spektakularnych regionów winiarskich Europy. Patrząc na strome tarasy trudno uwierzyć, że ktoś zdecydował się sadzić tutaj winorośl. A jednak właśnie te ekstremalne warunki tworzą magię regionu.

Kluczem jest gleba Llicorella – mieszanka czarnego łupka i kwarcu, która odbija promienie słoneczne i zmusza korzenie do sięgania bardzo głęboko po wodę.

Dominują stare krzewy: Garnacha (Grenache) i Cariñena (Carignan).

Wina są niezwykle skoncentrowane, ale najlepsze egzemplarze łączą moc z elegancją. W kieliszku można odnaleźć aromaty jeżyn, śliwek, ziół śródziemnomorskich, grafitu, mokrego kamienia i gorzkiej czekolady.
To jedyny region obok Rioji posiadający prestiżową klasyfikację D.O.Ca.

Rías Baixas – morska bryza zamknięta w butelce

Galicja bardziej przypomina zieloną Irlandię niż stereotypową Hiszpanię. Deszcz, mgły i chłodny Atlantyk tworzą idealne warunki dla szczepu Albariño. Wina z Rías Baixas zachwycają:

• świeżością,
• wysoką kwasowością,
• aromatami cytrusów,
• brzoskwiń,
• moreli,
• białych kwiatów.

Często pojawia się również charakterystyczna słona nuta, przypominająca morską bryzę. To jedne z najlepszych win do owoców morza na świecie.

Penedès – ojczyzna hiszpańskich bąbelków

Region położony między Barceloną a Morzem Śródziemnym jest kolebką Cavy. Powstaje ona metodą tradycyjną, identyczną jak szampan – druga fermentacja odbywa się w butelce.

Najważniejsze szczepy to:

• Macabeo,
• Xarel·lo,
• Parellada.

Szczególnie interesujący jest Xarel·lo, który wnosi strukturę, świeżość i potencjał dojrzewania. Dziś wielu producentów tworzy także doskonałe wina spokojne, zarówno białe, jak i czerwone, udowadniając, że Penedès to znacznie więcej niż tylko bąbelki.

Oczywiście okolice Barcelony to nie tylko winnice. Samo miasto to tętniąca życiem metropolia i kraina futbolu. Jest tam mnóstwo rzeczy do zobaczenia – i dla tych co jeszcze nie byli opisałem to na stronach moich wędrówek. FC Barcelona, Gaudi, plażing i sam spacer po mieście, spróbowanie tapas, docenienie sjesty😀. W tym roku wreszcie udało się skończyć najdłużej budowaną katedrę w Barcelonie – tak więc jest dodatkowy powód aby udać się, spróbować Cava i podziwiać dzieło Gaudiego.

Jerez – najbardziej niedoceniany skarb Hiszpanii

Nie ma drugiego miejsca na świecie produkującego podobne wina. Sekret tkwi w:

• kredowych glebach Albariza,
• szczepie Palomino,
• systemie starzenia Solera, (o tym systemie rozpisywałem się również podczas mojej wędrówki po Szkocji i dojrzewania aqua vitae w dębowych beczkach pochodzących z różnych bodeg (nie tylko Hiszpanii)
• wyjątkowej warstwie drożdży zwanej flor.

Dzięki temu powstają niezwykle różnorodne style:

• Fino – lekkie, słone i migdałowe,
• Manzanilla – jeszcze bardziej morskie i delikatne,
• Amontillado – orzechowe i złożone,
• Oloroso – bogate i potężne,
• Pedro Ximénez – niemal płynne rodzynki.

Dla wielu sommelierów wytrawne Sherry stanowi jedno z najlepszych win gastronomicznych na świecie.

Regiony, które coraz bardziej przyciągają uwagę

Bierzo – hiszpański odpowiednik Burgundii?

Na północnym zachodzie kraju króluje szczep Mencía. Daje wina niezwykle aromatyczne, pełne czerwonych owoców, fiołków, ziół i mineralności. Najlepsze butelki łączą elegancję Burgundii z charakterystycznym hiszpańskim temperamentem.

Navarra – znacznie więcej niż Rosado

Przez lata region był kojarzony głównie z różowymi winami. Dziś powstają tutaj również świetne czerwienie z Garnachy, Tempranillo i międzynarodowych odmian, takich jak Cabernet Sauvignon czy Merlot. To jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów Hiszpanii.

Kastylia – La Mancha – morze winorośli

To największy obszar winiarski świata. To właśnie tutaj Don Kichot walczył z wiatrakami, a dziś miliony winorośli rozciągają się po horyzont. Choć przez lata region słynął głównie z masowej produkcji, obecnie coraz więcej producentów pokazuje potencjał lokalnych odmian: Airén, Cencibel (lokalny Tempranillo), Garnacha. To największy obszar winiarski świata. To właśnie tutaj Don Kichot walczył z wiatrakami, a dziś miliony winorośli rozciągają się po horyzont. Choć przez lata region słynął głównie z masowej produkcji, obecnie coraz więcej producentów pokazuje potencjał lokalnych odmian: Airén, Cencibel (lokalny Tempranillo) i Garnacha. Wysokie położenie i nowoczesne podejście do winiarstwa przynoszą coraz bardziej interesujące rezultaty.

Lanzarote – wino z innej planety

Jeżeli istnieje miejsce, które pokazuje determinację winiarzy, jest nim Lanzarote. Po erupcjach wulkanicznych w XVIII wieku wyspa została pokryta grubą warstwą popiołu. Zamiast porzucić uprawę, mieszkańcy stworzyli niezwykły system sadzenia winorośli w głębokich zagłębieniach chronionych kamiennymi murkami. Widok przypomina bardziej krajobraz Marsa niż tradyjną winnicę. Powstające tutaj wina – szczególnie ze szczepu Malvasía Volcánica – zachwycają świeżością, mineralnością i niezwykłą ekspresją terroir.

Nowa gwiazda Hiszpanii – warto poznać region Sierra de Gredos

Na granitowych stokach, często powyżej 1000 m n.p.m., powstają lekkie, finezyjne Garnache, które całkowicie przełamują stereotyp ciężkich hiszpańskich czerwieni. Wielu krytyków uważa ten region za jedno z najbardziej ekscytujących miejsc współczesnego hiszpańskiego winiarstwa. To jest ciekawostka, którą odkryłem przeszukując internet.

Dlaczego Hiszpania tak fascynuje? I nie tylko mnie…

Bo każdy region opowiada inną historię. Rioja mówi o tradycji i dębowych beczkach. Ribera del Duero o sile i koncentracji.
Priorat o walce człowieka z surową naturą. Rías Baixas o oceanie. Jerez o czasie. Lanzarote o odrodzeniu po katastrofie.

A kiedy wydaje się, że poznaliśmy już Hiszpanię, pojawia się kolejny region, kolejny lokalny szczep i kolejna historia zamknięta w butelce. Aż trudno wszystko to odkryć i spróbować, ale z drugiej strony każde takie spotkanie może pokazać inne oblicze trunku zamkniętego w szklanej butelce.

To właśnie dlatego hiszpańskie wina potrafią wciągnąć na całe życie – nie tylko jako napój, ale jako opowieść o krajobrazie, kulturze, ludziach i niezwykłej zdolności winorośli do przystosowywania się do najbardziej nieprawdopodobnych warunków na świecie.

Na zakończenie podsumujmy aromaty reprezentowane prze szczep Tempranillo i proponowany food-pairing.

Charakterystyczne aromaty prezentowane przez tempranillo:

• W młodych winach dominują nuty: wiśni, śliwki i czerwonych owoców.
• Zaś w winach dojrzewających w beczkach pojawiają się aromaty: wanilii, tytoniu, skóry, przypraw i suszonych ziół.

Dzięki umiarkowanej kwasowości i wyraźnym taninom świetnie komponuje się z: jagnięciną, grillowaną wołowiną, dojrzewającymi serami, jamón ibérico i daniami z chorizo.

Co dalej – w kolejnym wpisie – pozostanę na półwyspie iberyjskim i zaproszę Was do podróży po winnicach Portugalii.